Muzeum Martyrologii "Pod Zegarem"

Nowa wystawa
Muzeum Martyrologii "Pod Zegarem", oddział Muzeum Lubelskiego w Lublinie powstał w 1979 r. z inicjatywy Klubu byłych Więźniów Politycznych Zamku Lubelskiego i "Pod Zegarem"
W swoich zbiorach posiada dużą kolekcję korespondencji więźniów politycznych Zamku Lubelskiego (listy, grypsy, karty pocztowe) z więzienia jak i obozów koncentracyjnych, do których dalej trafiali (Auschwitz, Ravensbrück, Dachau, Sachsenhausen), obwieszczeń i zarządzeń niemieckich z lat 1939-1944. Osobną grupę stanowią dokumenty i pamiątki osobiste po byłych więźniach Zamku (dowody tożsamości, legitymacje, świadectwa szkolne, krzyże harcerskie, tarcze szkolne, fotografie rodzinne, zeszyty i podręczniki szkolne) oraz bogaty materiał ikonograficzny Lublina z lat 1939-1944, a także archiwum fotograficzne byłych więźniów Zamku z lat 1939-1954.

Od początku swego istnienia mieści się w celach byłego aresztu gestapo przy ul. Uniwersyteckiej 1 w Lublinie. Budynek potocznie zwany podczas okupacji „Pod Zegarem” (nad głównym wejściem znajduje się zegar) wybudowany został w latach 1928-1930 z przeznaczeniem na siedzibę Urzędu Ziemskiego. Z chwilą przejęcia gmachu przez gestapo, w roku 1940 wnętrze jego zostało przebudowane i dostosowane do zadań i potrzeb Geheime Staatspolizei. Parter i piętra przeznaczone zostały na biura, gdzie m.in. przeprowadzane były przesłuchania. Natomiast piwnice od strony Uniwersyteckiej przebudowano tworząc w nich cele więzienne. Było ich łącznie 14, w tym trzy ciemnie, ponadto znajdowało się pomieszczenie dla wartowników pełniących służbę w podziemiach.

W wyniku przebudowy otwarta została nowa wystawa stała, której narracja skupia się na prezentacji losów więźniów aresztu gestapo, nie tylko ich pobytu w więzieniu, ale także dalszej drogi. Wyjątkową częścią ekspozycji jest Ściana Pamięci. Znajdą się na niej wizerunki więźniów, którzy przetrzymywani byli w areszcie i zginęli zakatowani na miejscu, zamordowani na terenie Lublina lub w obozach koncentracyjnych. Ekspozycję wzbogaciły multimedia zawierające relacje więźniów i ich bliskich oraz przedmioty wykonane przez więźniów. Na wystawie upamiętniona została twórczość poetycka ludzi przebywających w areszcie, po raz pierwszy zaprezentowane zostały napisy wykonane przez więźniów, relacje więźniarek KL Ravensbrück, tragiczne losy kobiet torturowanych, na których prowadzone byłe pseudo-medyczne eksperymenty oraz narzędzia tortur, wskazujące na ogrom tragedii, której doświadczali osadzeni.